ถ้าย้อนกลับไปในตลาดสมัยก่อน เราคงไม่ได้เห็นแกง ขนม หรือของกินทุกอย่างอยู่ในถุงพลาสติกเหมือนวันนี้
สิ่งหนึ่งที่พบได้บ่อยกว่าคือ “ใบตอง”
คำถามคือ ทำไมต้องเป็นใบตอง?
ลองหยิบใบตองสดขึ้นมาดู จะพบว่ามันมีคุณสมบัติที่เหมาะกับการห่ออาหารอย่างน่าประหลาด ใบมีพื้นที่กว้าง ค่อนข้างเหนียว ผิวมีลักษณะเป็นมันและมีความทนต่อน้ำ จึงสามารถพับ ห่อ หรือรองอาหารได้ งานศึกษาด้านบรรจุภัณฑ์อาหารยังกล่าวถึงคุณสมบัติของใบกล้วยว่าเป็นวัสดุธรรมชาติที่เหมาะกับการบรรจุอาหาร และปัจจุบันยังถูกศึกษาในฐานะทางเลือกของวัสดุที่ย่อยสลายได้
แต่ใบตองไม่ได้ทำหน้าที่แค่ “ถุง”
ลองนึกถึงห่อหมก ข้าวต้มมัด ขนมกล้วย หรืออาหารที่ห่อใบแล้วนำไปนึ่งหรือย่าง ความร้อนทำให้ใบอ่อนตัวลง ขณะเดียวกันอาหารก็ถูกเก็บอยู่ในห่อ ไม่สัมผัสเปลวไฟโดยตรง
สิ่งที่น่าสนใจคือ วัฒนธรรมการใช้ใบกล้วยห่ออาหารไม่ได้มีแค่ในไทย แต่พบในอาหารหลายพื้นที่ของเอเชีย เพราะต้นกล้วยพบได้ทั่วไปในเขตร้อน และใบขนาดใหญ่สามารถนำมาใช้ได้โดยแทบไม่ต้องผ่านกระบวนการอุตสาหกรรม
แน่นอนว่าใบตองสดก็มีข้อจำกัด มันเหี่ยว ฉีกขาด และเก็บได้ไม่นาน จึงไม่ได้แทนบรรจุภัณฑ์สมัยใหม่ได้ทุกกรณี
แต่ถ้ามองอีกมุม ใบตองทำให้เราเห็นวิธีคิดของคนรุ่นก่อนชัดมาก
มีอะไรอยู่รอบตัว ก็เรียนรู้คุณสมบัติของมัน แล้วใช้ให้เหมาะกับอาหาร
ก่อนที่โลกจะมีคำว่า “บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก” คนในชุมชนจำนวนมากอาจทำสิ่งนี้อยู่แล้ว เพียงแต่เขาไม่ได้เรียกมันด้วยชื่อนั้นเท่านั้นเอง
